Strona uprp.pl korzysta z plików cookie. Brak zmiany ustawienia przeglądarki oznacza zgodę na korzystanie z plików cookie.X

Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej


ZDOLNOŚĆ PATENTOWA

Urząd Patentowy udziela patentu na wynalazki, które posiadają zdolność patentową. Zdolność te posiadają wynalazki, które charakteryzują się zespołem cech określonych w przepisach prawa, których istnienie konieczne jest, by wynalazek podlegał opatentowaniu.

Inaczej ujmując, patentu udziela się na wynalazki spełniające ustawowe warunki do uzyskania patentu (posiadające zdolność patentową).

Dla oceny zdolności patentowej rozpatrywanego przedmiotu zgłoszenia niezbędne jest aby:
- zgłoszenie ujawniało wynalazek w sposób dostatecznie jasny i wyczerpujący;
- zastrzeżenia patentowe były  w całości poparte opisem wynalazku i określały w sposób zwięzły i jednoznaczny, przez podanie cech technicznych rozwiązania, zastrzegany wynalazek oraz zakres żądanej ochrony.

Badanie zdolności patentowej przez Urząd Patentowy wymaga ustalenia w pierwszej kolejności, czy zgłoszone rozwiązanie może być uznane za wynalazek.
 
Należy mieć przede wszystkim na względzie, że wynalazek jest rozwiązaniem o charakterze technicznym.

Ponadto w myśl przepisu art. 28 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (Dz.U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1117, ze zmianami), zwanej dalej P.w.p., wynalazkami nie są:

  • odkrycia, teorie naukowe i metody matematyczne;
  • wytwory o charakterze jedynie estetycznym;
  • plany, zasady i metody dotyczące działalności umysłowej lub gospodarczej oraz gry;
  • wytwory, których niemożliwość wykorzystania może być wykazana w świetle powszechnie przyjętych i uznanych zasad nauki;
  • programy do maszyn cyfrowych;
  • przedstawienie informacji.

Za wynalazek nie uważa się również ciała ludzkiego, w różnych jego stadiach formowania się i rozwoju oraz zwykłego odkrycia jednego z jego elementów, włącznie z sekwencją lub częściową sekwencją genu (art. 933 ust. 1 P.w.p.).

Dopiero po ustaleniu, że zgłoszone rozwiązanie nie należy do żadnej z ww. kategorii, możliwe jest badanie, czy wynalazek spełnia ustawowe warunki wymagane do uzyskania patentu.

Zgodnie z art. 24 P.w.p. „patenty są udzielane – bez względu na dziedzinę techniki – na wynalazki, które są nowe, posiadają poziom wynalazczy i nadają się do przemysłowego stosowania”.

Wynalazek uważa się za nowy, jeśli nie jest on częścią stanu techniki (art. 25 ust. 1 P.w.p.).

Przez stan techniki rozumie się wszystko to, co przed datą, według której oznacza się pierwszeństwo do uzyskania patentu, zostało udostępnione do wiadomości powszechnej w formie pisemnego lub ustnego opisu, przez stosowanie, wystawienie lub ujawnienie w inny sposób (art. 25 ust. 2 P.w.p.).

Dla oceny czy rozwiązanie jest nowe istotny jest sam fakt udostępnienia (ujawnienia), a nie to czy ktokolwiek zapoznał się z udostępnionym wynalazkiem.
Za ujawnienie wynalazku uważa się takie przedstawienie jego istoty, że znawca dziedziny, której wynalazek dotyczy może mieć możliwość jego urzeczywistnienia.

Za stanowiące część stanu techniki uważa się również informacje zawarte w zgłoszeniach wynalazków lub wzorów użytkowych, korzystających z wcześniejszego pierwszeństwa, nieudostępnione do wiadomości powszechnej, pod warunkiem ich ogłoszenia w sposób określony w ustawie (art. 25 ust. 3 P.w.p.).

Powyższe kryteria dotyczące nowości wynalazku nie wyłączają możliwości udzielenia patentu na wynalazek dotyczący nowego zastosowania substancji stanowiącej część stanu techniki lub użycia takiej substancji do uzyskania wytworu mającego nowe zastosowanie (art. 25 ust. 4 P.w.p.).
 
Wynalazek uważa się za posiadający poziom wynalazczy, jeżeli wynalazek ten nie wynika dla znawcy, w sposób oczywisty, ze stanu techniki (art. 26 ust. 1 P.w.p.).
 
Stan techniki brany pod uwagę przy ocenie poziomu wynalazczego jest rozumiany podobnie jak w przypadku oceny nowości. Różnica polega na tym, że nie obejmuje on informacji zawartych w zgłoszeniach wynalazków lub wzorów użytkowych korzystających z wcześniejszego pierwszeństwa, nieudostępnionych do wiadomości powszechnej, pod warunkiem ich ogłoszenia w sposób określony w ustawie (art. 26 ust. 2 P.w.p.).

Wynalazek uważany jest za nadający się do przemysłowego stosowania, jeżeli według wynalazku może być uzyskiwany wytwór lub wykorzystywany sposób, w rozumieniu technicznym, w jakiejkolwiek działalności przemysłowej, nie wykluczając rolnictwa.

O wynalazku stosowalnym można mówić wówczas, gdy może być on stosowany (realizowany) w sposób powtarzalny z identycznym skutkiem. Wynalazek taki musi zawierać wszystkie środki techniczne możliwe do jego zastosowania oraz musi nadawać się do użytku. Muszą realizować jakiś konkretny cel o znaczeniu praktycznym, zaspokajać jakąś praktyczną potrzebę.

Nie na wszystkie wynalazki spełniające ww. kryteria można udzielić ochrony. Zgodnie z art. 29 P.w.p. patentów nie można udzielić na:

  • wynalazki, których wykorzystanie byłoby sprzeczne z porządkiem publicznym lub dobrymi obyczajami; nie uważa się za sprzeczne z porządkiem publicznym korzystanie z wynalazku tylko dlatego, że jest zabronione przez prawo;
  • odmiany roślin lub rasy zwierząt oraz czysto biologiczne sposoby hodowli roślin lub zwierząt; nie dotyczy to mikrobiologicznych sposobów hodowli ani wytworów uzyskiwanych takimi sposobami;
  • sposoby leczenia ludzi i zwierząt metodami chirurgicznymi lub terapeutycznymi oraz sposoby diagnostyki stosowane na ludziach lub zwierzętach; nie dotyczy to produktów, a w szczególności substancji lub mieszanin stosowanych w diagnostyce lub leczeniu.

Za wynalazki biotechniczne, których wykorzystywanie byłoby sprzeczne z porządkiem publicznym lub dobrymi obyczajami lub moralnością publiczną, w myśl art. 93 3 ust. 2 P.w.p., uważa się w szczególności:

  • sposoby klonowania ludzi;
  • sposoby modyfikacji tożsamości genetycznej linii zarodkowej człowieka;
  • stosowanie embrionów ludzkich do celów przemysłowych lub handlowych;
  • sposoby modyfikacji tożsamości genetycznej zwierząt, które mogą powodować u nich cierpienia, nie przynosząc żadnych istotnych korzyści medycznych dla człowieka lub zwierzęcia, oraz zwierzęta będące wynikiem zastosowania takich sposobów.


ZDOLNOŚĆ OCHRONNA

Urząd Patentowy udziela praw ochronnych na wzory użytkowe, które posiadają zdolność ochronną. Zdolność tę posiadają wzory, które charakteryzują się zespołem cech określonych w przepisach prawa, których istnienie konieczne jest, by na wzór można było udzielić prawa ochronnego.
Inaczej ujmując, prawa ochronne udziela się na wzory spełniające ustawowe warunki do uzyskania prawa ochronnego (posiadające zdolność ochronną).

Zdolność ochronną posiadają te wzory użytkowe, które są nowymi i użytecznymi rozwiązaniami o charakterze technicznym, dotyczącymi kształtu, budowy lub zestawienia przedmiotu o trwałej postaci (art. 94 ust. 1 P.w.p.)

Za wzór użytkowy nie mogą być z mocy ustawy (art. 28 w związku z art. 100 P.w.p.) uznane:

  • odkrycia, teorie naukowe i metody matematyczne;
  • wytwory o charakterze jedynie estetycznym;
  • plany, zasady i metody dotyczące działalności umysłowej lub gospodarczej oraz gry;
  • wytwory, których niemożliwość wykorzystania może być wykazana w świetle powszechnie przyjętych i uznanych zasad nauki;
  • programy do maszyn cyfrowych;
  • przedstawienie informacji.


W większości przedstawionych powyżej przypadków wyłączenia są oczywiste, gdyż wzorem użytkowym może być jedynie przedmiot o trwałej postaci.

Wzór użytkowy uważa się za nowy, jeśli nie jest on częścią stanu techniki (art. 25 ust. 1 w związku z art. 100 P.w.p.).

Przez stan techniki rozumie się wszystko to, co przed datą, według której oznacza się pierwszeństwo do uzyskania patentu, zostało udostępnione do wiadomości powszechnej w formie pisemnego lub ustnego opisu, przez stosowanie, wystawienie lub ujawnienie w inny sposób (art. 25 ust. 2 w związku z art. 100 P.w.p.).

Dla oceny czy rozwiązanie jest nowe istotny jest sam fakt udostępnienia (ujawnienia), a nie to czy ktokolwiek zapoznał się z udostępnionym wzorem.
Za ujawnienie wzoru użytkowego uważa się takie przedstawienie jego istoty, że znawca dziedziny, której wzór dotyczy może mieć możliwość jego urzeczywistnienia.

Za stanowiące część stanu techniki uważa się również informacje zawarte w zgłoszeniach wynalazków lub wzorów użytkowych, korzystających z wcześniejszego pierwszeństwa, nieudostępnione do wiadomości powszechnej, pod warunkiem ich ogłoszenia w sposób określony w ustawie (art. 25 ust. 3 w związku z art. 100 P.w.p.).

Wzór użytkowy uważa się za rozwiązanie użyteczne, jeżeli pozwala ono na osiągnięcie celu mającego praktyczne znaczenie przy wytwarzaniu lub korzystaniu z wyrobów (art. 94 ust. 2 P.w.p.).

W przeciwieństwie do wynalazków, w przypadku zdolności ochronnej wzorów użytkowych nie jest wymagane, by wzory charakteryzowały się odpowiednim poziomem wynalazczym. Zatem można udzielić prawa ochronnego na wzór zupełnie oczywisty. Mogą to być nawet proste zestawienia znanych przedmiotów (o ile zestawienie to spełnia warunki wymienione w cytowanym wyżej art. 94 P.w.p.).

Nie na wszystkie wzory użytkowe spełniające ww. kryteria można udzielić ochrony.
Zgodnie z art. 29 w związku z art. 100 P.w.p. praw ochronnych nie udziela się na:

  • wzory użytkowe, których wykorzystanie byłoby sprzeczne z porządkiem publicznym lub dobrymi obyczajami; nie uważa się za sprzeczne z porządkiem publicznym korzystanie z wzoru użytkowego tylko dlatego, że jest zabronione przez prawo;
  • odmiany roślin lub rasy zwierząt oraz czysto biologiczne sposoby hodowli roślin lub zwierząt; nie dotyczy to mikrobiologicznych sposobów hodowli ani wytworów uzyskiwanych takimi sposobami;
  • sposoby leczenia ludzi i zwierząt metodami chirurgicznymi lub terapeutycznymi oraz sposoby diagnostyki stosowane na ludziach lub zwierzętach; nie dotyczy to produktów, a w szczególności substancji lub mieszanin stosowanych w diagnostyce lub leczeniu.

Należy zauważyć, że na zgłoszenia wzorów użytkowych obejmujących dwa ostatnie przypadki prawa ochronnego nie można udzielić przede wszystkim z tego względu, że wymienione tam rozwiązania nie dotyczą przedmiotu o trwałej postaci.

Urząd zachęca do lektury następujących pozycji: